Stres tansiyonu yükseltir, ancak bunun iki ayrı biçimi var ve karıştırılmamaları gerekiyor. Ani bir stres anında kan basıncı dakikalar içinde yükselir ve durum geçtiğinde kendiliğinden düşer. Uzun süreli stresin kalıcı yüksek tansiyona yol açması ise çoğunlukla doğrudan değil, uykuyu, hareketi, beslenmeyi ve alışkanlıkları bozarak dolaylı yoldan gerçekleşir. İyi haber, bu dolaylı yolun büyük ölçüde müdahale […]

Anksiyete kan basıncını geçici olarak yükseltir. Kaygının yoğunlaştığı anlarda salgılanan stres hormonları kalbi hızlandırır ve damarları kasar, tansiyon o sırada yükselir, kaygı geri çekildiğinde kendiliğinden düşer. Bu, tek başına hipertansiyon tanısı anlamına gelmez. Kronik kaygının uzun vadede kalıcı yüksek tansiyona yol açıp açmadığı ise daha karmaşık bir soru ve cevabı çoğu kaynağın söylediği kadar net […]

Panik atak sırasında nabız tipik olarak dakikada 100 ile 140 atım aralığına çıkar. Bu yükselme adrenalin salınımına bağlıdır, atak geçtikten sonra yirmi-otuz dakika içinde kendiliğinden normale döner ve sağlıklı bir kalpte hasar bırakmaz. Hissedilen şiddetin ölçülen değerden çok daha yüksek olması ise panik atağın kural dışı değil, en tipik özelliğidir. Bu yazıda nabzın atak sırasında […]

Kişilik testleri dünyasında iki ayrı gerçeklik var. Bir tarafta sosyal medyada dolaşan, akılda kalıcı tip kodları veren popüler testler; diğer tarafta psikoloji araştırmalarında onlarca yıldır kullanılan, daha az bilinen ama çok daha sağlam bir model. İkincisinin adı Beş Faktör modeli. İngilizcesiyle Big Five ya da baş harflerinden dolayı OCEAN olarak da geçer. Akademik psikolojide “kişilik […]

Sosyal medyada birinin kendini “INFP” ya da “ENTJ” diye tanıtmasına alışkınsınız. Dört harflik bu kodlar, son on yılda neredeyse yeni bir sosyal dil hâline geldi. İlişki uyumundan meslek seçimine, arkadaş grubundaki rollerden tartışma tarzına kadar pek çok şey bu harflerle açıklanır oldu. Peki bu harfler gerçekte neyi söylüyor? MBTI kişilik testi nereden çıktı, ne ölçüyor, […]

İnternette “kişilik testi” araması yapan çoğu kişi aslında tek bir soruyu soruyor: Ben nasıl biriyim ve neden böyleyim? Bu merak son derece doğal. İnsan kendini tanımak istediğinde, kendisine bir ayna tutacak bir araç arıyor. Sorun şu ki bu aramanın sonunda karşınıza çıkan şeyler birbirinden çok farklı: on soruda size bir hayvan atayan eğlence testleri, dört […]

Bu konuda iki ayrı soru soruluyor ve ikisi de aynı yere çıkıyor. Birincisi “bipolar biri nasıl davranır?” Genellikle merakla ya da bir davranışı anlamlandırma ihtiyacıyla sorulur. İkincisi “bipolar bozukluğu olan birine nasıl davranılmalı?” Bu soruyu soran kişi çoğunlukla zaten yorulmuş bir partner, kardeş, anne ya da yakın arkadaştır. Aşağıda ikisini de sırayla ele alıyoruz: önce […]

“Bipolar bozukluk testi” araması ayda binlerce kez yapılıyor ve arkasındaki soru neredeyse her zaman aynı: bende var mı? Bu yazının amacı o soruyu bir testle cevaplamak değil; testlerin gerçekte ne yaptığını, sonucun nasıl okunması gerektiğini ve çıkan sonuçla ne yapılacağını anlatmak. Baştan en önemli cümle: hiçbir online test bipolar bozukluk tanısı koymaz. Ölçekler tarama aracıdır, […]

Bipolar bozukluk çevresinde dolaşan terimler birbirine çok karışıyor: mani, manik atak, hipomani, manik depresif, taşkınlık, karma dönem. Bir kısmı aynı şeyin farklı adı, bir kısmı ise birbirinden klinik olarak ayrılan farklı tablolar. Bu yazıda önce terimleri netleştiriyor, sonra her dönemin nasıl göründüğünü ve atak sırasında ne yapılması gerektiğini anlatıyoruz. Hastalığın genel çerçevesi için bipolar bozukluk […]