Platonik Aşk Nedir, Ne Demek? Belirtileri ve Tek Taraflı Aşktan Kurtulmak

Bir sınıf arkadaşı, iş yerindeki bir meslektaş, hatta hiç tanışmadığınız biri… Aklınızdan çıkmıyor, onu gördüğünüz her an kalbiniz hızlanıyor, ama duygularınızı ona hiç söylemediniz ya da söyleseniz de karşılık alamayacağınızı biliyorsunuz. Hemen herkesin hayatının bir döneminde yaşadığı bu deneyime günlük dilde platonik aşk denir. Bu yazıda platonik aşkın ne demek olduğunu, neden yaşandığını, belirtilerini ve ne zaman sağlıksız bir hale geldiğini ele alıyoruz.

Platonik Aşk Ne Demek?

Platonik aşk, günlük dilde karşılık görmeyen, çoğu zaman karşı tarafa hiç açıklanmamış ya da açıklansa bile karşılıksız kalan tek taraflı aşk anlamında kullanılır. Kişi sevdiği insanı uzaktan sever, onunla ilgili hayaller kurar, ama gerçek bir ilişki yaşamaz.

Tek taraflı aşka ne denir diye soranlar için kısa cevap: Günlük dilde “platonik aşk”, psikolojide ise “karşılıksız aşk” (unrequited love) ifadesi kullanılır.

Platonik Kelimesinin Asıl Anlamı

Kavram adını filozof Platon’dan alır. Platon’un “Şölen” adlı eserinde anlatılan sevgi, bedensel arzunun ötesine geçen, ruhsal ve entelektüel bir yakınlıktır. Bu yüzden felsefede ve bazı dillerde “platonik ilişki”, cinsellik içermeyen derin bir dostluk ya da sevgi bağı anlamına gelir. Türkçede ise kavram zamanla “karşılıksız, uzaktan sevgi” anlamını kazanmıştır. Bu yazıda da günlük dildeki anlamıyla ele alıyoruz.

Sana eşlik edecek uzmanlarımızla tanış:

Seza Danişment

Furkan Yıldız

Burak Bulcu

Platonik Aşk Neden Olur?

Platonik aşk çoğu zaman sevilen kişiden çok, onun zihnimizde yarattığımız imajıyla ilgilidir. Sevilen kişiyi tanımadıkça onu idealize etmek kolaylaşır; boşlukları hayal gücümüz doldurur. Platonik aşkı besleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Reddedilme korkusu: Duyguları açıklamamak, reddedilme ihtimalini de ortadan kaldırır. Hayalde kalan aşk güvenli bir alandır.
• Yakınlık korkusu: Gerçek bir ilişki kırılganlık ve risk gerektirir. Ulaşılamaz birine âşık olmak, farkında olmadan bu riskten kaçmanın bir yolu olabilir. Bu örüntü ilişkilerde bağlanma korkusu ile yakından ilişkilidir.
• Düşük özgüven: “Beni sevmez” inancı, adım atmayı engeller. Kişi kendini sevilen kişiye layık görmeyebilir.
• Bağlanma örüntüleri: Kaygılı ya da korkulu-kaçıngan bağlanma eğilimi olan kişiler, ulaşılmaz birine bağlanmaya daha yatkın olabilir. Kendi örüntünüzü anlamak için bağlanma stilleri yazımıza göz atabilirsiniz.
• Yalnızlık ve boşluk hissi: Duygusal olarak yalnız hissedilen dönemlerde, hayaller gerçek hayattaki eksikliği dengeleyen bir sığınak olabilir.
• Ergenlik: Platonik aşk ergenlik döneminde çok yaygındır ve duygusal gelişimin doğal bir parçası olarak görülür.

Platonik Aşk Belirtileri

Platonik aşk yaşadığınızı gösteren işaretler şunlar olabilir:

• Sevdiğiniz kişiyi sürekli düşünmek, onunla ilgili hayaller kurmak
• Onun sosyal medya hesaplarını sık sık kontrol etmek
• Onu görebileceğiniz yerlere ve saatlere göre günlük planınızı ayarlamak
• Onun yanında heyecanlanmak, konuşamamak ya da tam tersine aşırı rahat görünmeye çalışmak
• Küçük bir ilgisini büyük bir anlam taşıyormuş gibi yorumlamak
• Duygularınızı ona açmaktan kaçınmak
• Başka insanlarla ilişkiye ilgi duymamak

Erkeklerde Platonik Aşk Belirtileri

Platonik aşkın belirtileri cinsiyete göre temelde değişmez. Ancak toplumsal beklentiler nedeniyle erkekler duygularını daha çok davranışla belli edebilir: Sevdiği kişinin yakınında olmak için bahaneler bulmak, ona yardım etmek için fırsat kollamak, onun yanında daha sessiz ya da tam tersine gösterişli davranmak ve duygularını sözle ifade etmek yerine dolaylı yollarla ilgi göstermek sık görülür.

Platonik Aşk Ne Zaman Sağlıksız Olur?

Platonik aşk çoğu zaman zararsızdır ve kendiliğinden söner. Ancak bazı durumlarda kişinin hayatını olumsuz etkileyebilir:

• Aylar hatta yıllar boyunca aynı kişiye takılı kalmak
• Günlük işleri, dersleri ya da işi aksatacak kadar yoğun düşünceler
• Sevilen kişiyi sürekli takip etmek, sosyal medyada izlemek, onunla ilgili bilgi toplamak
• Gerçek ilişki fırsatlarını sürekli geri çevirmek
• Karşılık alamamanın yoğun üzüntü, değersizlik hissi ya da depresif belirtilere dönüşmesi

Sevilen kişinin sınırlarını ihlal eden, onu rahatsız eden takip davranışları ise artık platonik aşk değil, ciddi bir sorun işaretidir ve mutlaka profesyonel destek gerektirir.

Platonik Aşktan Nasıl Kurtulunur?

Tek taraflı bir aşkın acısını hafifletmek ve hayatınıza devam etmek için şu adımlar yardımcı olabilir:

• Duygularınızı kabul edin: Birini sevmek bir hata değil. Duygularınızı bastırmaya çalışmak yerine onları fark edin ve adlandırın.
• İdealleştirmeyi fark edin: Sevdiğiniz kişi hakkında gerçekten ne biliyorsunuz, ne kadarı hayal ürünü? Bunu bir kâğıda yazmak şaşırtıcı biçimde aydınlatıcı olabilir.
• Belirsizliği bitirmeyi düşünün: Duruma uygunsa duygularınızı açmak, cevabı ne olursa olsun belirsizliğin yarattığı döngüyü kırabilir.
• Temas ve takibi azaltın: Sosyal medyada onu sessize almak ya da takibi bırakmak, zihninizin kendine alan açmasını sağlar.
• Kendi hayatınıza yatırım yapın: Hobiler, arkadaşlıklar ve hedefler, duygusal enerjinizi tek bir kişiye bağlamaktan kurtarır.
• Hayal kırıklığına izin verin: Karşılık alamamak üzücüdür ve yas tutmak doğaldır. Bu konuda hayal kırıklığıyla baş etme yazımız da yol gösterebilir.
• Kendinize şefkatle yaklaşın: “Neden hep ulaşamayacağım insanlara âşık oluyorum?” sorusunu yargılamadan, merakla sormak değişimin başlangıcıdır.

Platonik Aşk ve Terapi

Platonik aşkı tekrar tekrar yaşıyorsanız, hep ulaşılmaz insanlara yöneliyorsanız ya da gerçek ilişkilerde yakınlık kurmakta zorlanıyorsanız, bu örüntünün altında reddedilme korkusu, düşük özgüven ya da bağlanma zorlukları olabilir. Bireysel terapi, bu örüntünün nereden geldiğini anlamanıza ve karşılıklı ilişkiler kurma cesaretini geliştirmenize yardım eder. Bir ilişkiye başladıktan sonra benzer mesafe ve güven sorunları yaşıyorsanız, çift terapisi iki tarafın da ihtiyaçlarını birlikte konuşabileceği bir alan sunar. Nereden başlayacağınızdan emin değilseniz, birkaç soruyu yanıtlayarak ihtiyacınıza uygun psikologla eşleşebilirsiniz.

Platonik Aşk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Platonik aşk nedir kısaca?

Platonik aşk, günlük dilde karşılık görmeyen, çoğu zaman karşı tarafa açıklanmamış tek taraflı aşk anlamında kullanılır. Felsefi anlamı ise cinsellik içermeyen, ruhsal bir sevgi bağıdır.

Tek taraflı aşka ne denir?

Tek taraflı aşka günlük dilde “platonik aşk”, psikolojide ise “karşılıksız aşk” denir.

Platonik aşk ne kadar sürer?

Süre kişiden kişiye değişir. Çoğu platonik aşk birkaç hafta ya da ay içinde söner. Aylarca ya da yıllarca süren ve hayatı etkileyen durumlarda destek almak faydalı olabilir.

Platonik aşk gerçek aşk mıdır?

Platonik aşkta yaşanan duygular gerçektir. Ancak sevilen kişi çoğu zaman gerçekte tanınmadığı için duygu, kişinin kendisinden çok zihindeki idealize edilmiş imajına yöneliktir.

Platonik aşk bir hastalık mı?

Hayır. Platonik aşk çok yaygın ve çoğu zaman zararsız bir deneyimdir. Ancak takıntılı düşüncelere, takip davranışlarına ya da depresif belirtilere dönüşüyorsa profesyonel destek alınmalıdır.