Varoluşçu Psikoterapi Nedir? Teknikleri ve Faydaları

İnsan doğası ve deneyimine odaklanan varoluşçu terapi (bazı kaynaklarda varoluşsal terapi olarak da geçer), ölüm, yaşam, sorumluluk, özgürlük gibi temel durumlara odaklanır. Adını, 19. yüzyılda Kierkegaard ve Nietzsche ile başlayıp 20. yüzyılda Heidegger ve Sartre ile olgunlaşan varoluşçu felsefeden alır. Geleneksel terapilerin aksine, varoluşçu terapi, depresyon, anksiyete gibi süreçleri kişiliğin gelişmesi ve deneyimin artması olarak yorumlar. Bu şekilde kişinin kendinde var olan fiziksel ve psikolojik süreçlerini yönetmesini ve baş etmesini hedefler. Bunu olgunlaşmanın ve kendini tanımanın bir yolu olarak görür. Her yaştan bireye uygulanabilen bu yöntem için, HiDoctor’ı ziyaret edebilirsiniz.

Varoluşçu psikoterapi; bireylerin hayatları üzerinde düşünmesini ve yaşam içerisinde farklı alternatiflerin farkına varılarak karar alınmasını kolaylaştırmayı amaçlar. Ayrıca kararlar doğrultusunda uygulamaya geçme konusunda cesaretlendirici bir terapi yöntemi olarak bilinir.

Varoluşçu psikoterapide ilk amaçlardan biri danışan kişilerin sorumluluklarını kabul etmesi doğrultusunda yaşanan ruhsal çatışmalardaki rollerini fark etmesini sağlamaktır. Bu sayede mevcut durumu değiştirme kapasitesine sahip ve gücün bizzat bireylerin kendisi olduğunun gösterilmesi hedeflenir.

Varoluşçu psikoterapi yoluyla danışanlar çevresel faktörleri ve koşulları olduğu gibi kabullenmeye ve yaşamlarındaki rolü fark ederek bilinçli bir değişim izlemeye başlar. Kendinizi bu satırlarda tanıyorsanız ve bir varoluşsal kriz yaşadığınızı düşünüyorsanız, yazının ilerleyen bölümlerinde bunu nasıl anlayacağınızı ve nereden destek alabileceğinizi bulacaksınız.

Varoluşçu Terapinin Öncüleri: Irvin Yalom, Viktor Frankl ve Rollo May

Varoluşçu terapinin temelleri, 20. yüzyılın önde gelen psikiyatrist ve düşünürlerinin çalışmalarına dayanır. Bu yaklaşımı merak edenlerin en çok sorduğu isimler:

Irvin Yalom: Amerikalı psikiyatrist Irvin Yalom, varoluşçu psikoterapinin günümüzdeki en tanınmış temsilcilerinden biridir. Ölüm, özgürlük, yalnızlık ve anlamsızlık olmak üzere dört temel varoluşsal kaygı üzerine kurduğu çerçeve, alanın klinik uygulamasını büyük ölçüde şekillendirmiştir. Grup terapisi üzerine yazdığı çalışmalarla da tanınır.

Viktor Frankl: Nörolog ve psikiyatrist Viktor Frankl, hayatın anlamını bulmanın psikolojik iyi oluş için merkezi olduğunu savunan logoterapi yaklaşımının kurucusudur. Frankl’a göre insanın temel motivasyonu haz veya güç değil, “anlam arayışı”dır.

Rollo May: Amerikalı psikolog Rollo May, varoluşçu psikolojiyi Amerika’da tanıtan isimlerden biri olarak bilinir; kaygıyı yalnızca bir semptom değil, insanın özgürlükle yüzleşmesinin doğal bir sonucu olarak ele almıştır.

Bu isimlerin yaklaşımları birbirinden farklı vurgular taşısa da hepsi, kişinin semptomlarına değil bütün yaşam deneyimine odaklanma fikrinde birleşir — ki bu da varoluşçu terapiyi diğer yöntemlerden ayıran temel özelliktir.

Varoluşçu Psikoterapi Amaçları Nelerdir?

Varoluşçu psikoterapi, insanların yaşam amacına ve sürecine dair ayrıntılı düşünmeye yönelen bir terapi yöntemidir. Öncelikle kişisel farkındalık düzeyini artırma amacı taşıyan bu terapi yönteminin bireye sorumluluk ve özgürlük tutumu kattığı ifade edilebilir. Ayrıca toplumsal yaşam içinde diğer insanlarla ilişkiler ve kişiye ait kimliğin bulunması anlamında oldukça başarılı teknikler sunar.

Varoluşçu terapi aynı zamanda insanların düşünce boyutunda önemli bir yer tutan yaşam anlamını bulma konusunda destek olmayı ve kaygı düzeyini azaltmayı amaçlar. Varoluşa ve ölüme dair bilinç sahibi olmak varoluşçu psikoterapinin amaçları arasında yer alır.

Varoluşçu Psikoterapi Yaklaşım/İlkeleri Nelerdir?

Varoluşçu diğer pek çok yaklaşımdan farklı olarak standart bir müdahale protokolüne ya da sabit tekniklere dayanmaz. Terapist, her danışanla kurduğu ilişkiyi o kişiye özgü biçimde şekillendirir; amaç, kişinin farkındalık ve bilinç düzeyinin yükseltilmesidir. Bu süreçte öne çıkan temel ilkeler şunlardır:

Kendini Açığa Vurma Tekniği

Terapistin, terapötik süreci güçlendirmek amacıyla kendi deneyim veya duygularından seçici biçimde bahsetmesidir. Bu, danışanla aradaki mesafeyi azaltır ve terapötik ilişkiyi güçlendirir.

Rüya Analizi ve Dikkati Dış Dünyaya Yöneltme

Rüyaların ve sözsüz davranışların yorumlanması, danışanın bilinçdışı çatışmalarına ve dış dünyla kurduğu ilişkiye dair ipuçları sunar.

Logoterapi Nedir?

Viktor Frankl tarafından geliştirilen logoterapi, varoluşçu terapinin en bilinen kollarından biridir. “Logos” (anlam) kelimesinden türeyen bu yöntem, kişinin acı çekmesinin nedenini değil, o acıya rağmen hayatında bulabileceği anlamı merkeze alır. Özellikle kayıp, travma veya ağır hastalık süreçlerinde sıkça tercih edilir.

Dasein Analizi

Almanca “orada-olma” anlamına gelen Dasein kavramından yola çıkan bu teknik, kişinin kendi varoluşunu doğrudan, felsefi bir çerçevede incelemesine odaklanır.

Varoluşçu Grup ve Çift Terapisi

Bireysel seansların yanı sıra, varoluşçu yaklaşım grup ve çift terapilerinde de uygulanır; burada amaç bireylerin birbirleriyle olan ilişkilerinde sorumluluk ve özgürlük temalarını fark etmelerini sağlamaktır.

Varoluşçu Psikoterapi Ayırıcı Özellikleri Nelerdir?

Varoluşçu psikoterapi bireyin davranış ve düşüncelerindeki farkındalık düzeyini yükseltmeyi amaçlarken aynı zamanda hayatın anlamına dair derin fikir yürütme ve sorgulama işlemini başlatır. Dolayısıyla psikoloji alanında uygulanan ve pratiğe yönelik sunulan pek çok terapi yönteminden konusu bakımından ayrılır.

Varoluşçu terapi teknikleri, bireyin yaşamdaki sorumluluğunu alma ve kendi davranışlarını düzenleme noktasında faydalı uygulamalar olarak ön plana çıkar.

Varoluşçu psikoterapinin diğer terapi yöntemlerinden temel farkı, kişideki semptoma odaklanarak bunu azaltmak yerine mevcut durumun kişinin hayatında nasıl bir yer ifade ettiğini anlamak ve bir bütün olarak ele almak şeklinde değerlendirilebilir. Dolayısıyla tamamen çatışmadan uzak ve sorunsuz bir yaşam amacı yerine hayatın getirdiklerini kavrayarak ve dönüştürerek yaşanan bir hayata zemin hazırlar. Örneğin bilişsel davranışçı terapi (BDT) daha çok düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmeye odaklanırken, varoluşçu terapi bu kalıpların altında yatan anlam ve değer sorularını ele alır.

Varoluşsal Kriz Nedir? Ne Zaman Varoluşçu Terapiye Başvurulmalı?

Yaşamın anlamı, ölüm, yalnızlık veya özgürlük gibi konularda ani ve yoğun bir sorgulama hâline varoluşsal kriz denir. Bu kriz genellikle önemli bir kayıp, yaşam değişikliği (iş kaybı, boşanma, ciddi bir sağlık sorunu) veya orta yaş gibi dönüm noktalarında ortaya çıkar. Belirtileri arasında amaçsızlık hissi, sürekli anlam sorgulama, yoğun kaygı ve motivasyon kaybı sayılabilir.

Aşağıdaki durumlardan birini yaşıyorsanız varoluşçu terapiden destek almak faydalı olabilir:

• Hayatınızın amacını sorgulamaktan kendinizi alamıyorsanız
• Önemli bir kayıp veya değişim sonrası “artık hiçbir şeyin anlamı yok” hissine kapılıyorsanız
• Kararlarınızı alırken sorumluluk almakta zorlanıyorsanız

Bu belirtilerin depresyonla örtüşen yanları da olabilir; ayrım yapmak isterseniz Beck Depresyon Ölçeği yazımıza veya HiDoctor’ın psikolojik testlerine göz atabilirsiniz. Kendinizi bu tabloda tanıyorsanız, uzman bir psikoloğumuzla görüşerek durumunuzu birlikte değerlendirmeniz en doğrusu olacaktır.

Online Varoluşçu Psikoterapi Öncesi Nasıl Hazırlanılmalı?

Varoluşçu terapi yöntemleri yüz yüze sunulabileceği gibi alanında uzman bir psikolog ve psikiyatr desteğiyle çevrimiçi olarak da sunulabilir. Varoluşçu terapi teknikleri farklılık göstermekle birlikte genel olarak terapinin amacı, danışan bireylerin yaşamın değerini ve anlamını algılama süreci olarak bilinir. Bu durum online varoluşçu psikoterapi uygulamalarında da geçerlidir. Uzman psikolog tarafından özel bir hazırlık süreci belirtilmedikçe online varoluşçu psikoterapi öncesi hazırlık gerekmez.

Online Varoluşçu Psikoterapi Nasıl Yapılır?

Online varoluşçu psikoterapi tıpkı yüz yüze görüşme yönteminde olduğu gibi iletişim yolu ile gerçekleştirilir. Ayrıca varoluşçu terapi teknikleri yoluyla karşılıklı fikir alışverişi sağlanır ve beyin fırtınası yapılması hedeflenir. Bu sayede bireyin değişik şartları göz önünde bulundurarak kendi hayatına dair farkındalık kazanması sağlanır. Dolayısıyla online varoluşçu psikoterapinin yüz yüze gerçekleştirilen terapi yönteminden çok da farklı olmadığını söylemek mümkündür.

Online Varoluşçu Psikoterapi Avantajları & Faydaları Nelerdir?

Online varoluşçu psikoterapi, kişilerin hayat boyu anlamlı ve doyumlu bir yaşam sürmesi ayrıca koşullar içerisinde kendi sorumluluklarının ve gücünün farkında olması gibi avantajlar içerir. Bu sayede zorluklarla başa çıkmayı öğrenmek ve güçlü bir psikoloji ile sorunların aşılmasını sağlamak mümkün olur.

Tüm bu avantajları ile öne çıkan varoluşçu psikoterapi aynı zamanda online yöntem üzerinden hizmet verildiğinde de pek çok avantaj içerir. Örnek olarak engelli bireylerin ya da yurt dışında yaşayan ve ana dilinde hizmet almak isteyen kişilerin varoluşçu psikoterapiye rahatlıkla ulaşılması sağlar. Bununla birlikte varoluşçu terapi hizmetini ev konforunda almak isteyen kişiler rahatlıkla online yöntemi tercih edebilir.

Çocuklara ve Ergenlere Varoluşçu Psikoterapi Nasıl Uygulanır?

Bireylerde yaşam kalitesi ve farkındalık düzeyini yükselterek doyumlu bir yaşam sürülmesini hedefleyen varoluşçu psikoterapi yöntemlerine çocukluk ve ergenlik döneminde başvurmak yaşamın ilerleyen süreçleri için çok faydalı olabilir. Bu sayede erken dönemde hayata dair sağlıklı bir bakış açısı edinmek olanaklıdır.

Çocuklarda ve ergenlerde varoluşçu psikoterapi uygulamaları tıpkı yetişkinlerde olduğu gibi iletişim ve sözel teknikler aracılığı ile gerçekleşir.

Hamilelere Varoluşçu Psikoterapi Nasıl Uygulanır?

Hamilelik süreci yeni bir hayatın filizlenmeye başladığı ve anne adaylarının hayatın anlamına dair pek çok soru sorduğu bir dönemdir. Doğru bir bakış açısı kurulması ve hamilelik sürecinin mutlu bir şekilde geçirilmesi amacıyla varoluşçu psikoterapi desteğinden faydalanılabilir.

Hamilelerde uygulanan psikoterapi yöntemi çok farklı olmamakla birlikte genelde bu alanda eğitim almış ve çalışan psikologların desteği tercih edilir.

Yaşlılara Varoluşçu Psikoterapi Nasıl Uygulanır?

Varoluşçu psikoterapi yöntemleri her yaşta ve her dönemde kişilerin hayat kalitesini yükseltmek amacıyla uygulanabilir. Farkındalık düzeyi yükselirken kaygıların azalmasını sağlamak için yaşlılarda varoluşçu psikoterapi yöntemlerine başvurulur ve karşılıklı iletişim yoluyla destek sağlanır.

Özellikle kaygı düzeyi yüksek olan yaşlı insanlarda hayata daha kapsamlı bakmayı sağlamak için varoluşçu psikoterapiye sıklıkla başvurulur. Kimi zaman sosyal çevre azlığı nedeniyle yaşlı insanların iletişim konusunda sorun yaşayabildiği bilinmektedir. Bu nedenle alanında başarılı bir uzmandan destek almak ve fikirlerini rahatlıkla iletebilmek için varoluşçu psikoterapinin yardımına başvurularak olumlu bir terapi süreci oluşturulur.

Online Varoluşçu Psikoterapi Sonrası Ne Yapmalıyım?

Varoluşçu terapi teknikleri çevrimiçi terapi hizmetinde de sıklıkla uygulanır ve yüksek başarı oranı hedeflenir. Uzman psikolog desteği ile sunulan online varoluşçu psikoterapi sonrasında mevcut durumlar üzerine kişisel olarak değerlendirme yapmak ve çıkarımlar elde ederek faydalı bulunan öğeleri günlük yaşama yansıtmak uygun olacaktır.

Varoluşçu psikoterapi desteği almak için HiDoctor’un alanında uzman, güvenilir ve profesyonel hizmet veren psikologlarına başvurabilirsiniz. Varoluşçu terapi yöntemleri ile birlikte psikolojik danışmanlığa dair tüm uygulamalar için uzman psikologlarımızdan destek alarak hayat kalitenizi istediğiniz şekilde yükseltebilir ve online sunulan terapilerle ev konforunda hizmet alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Varoluşsal terapi ile varoluşçu terapi aynı şey mi? Evet. “Varoluşçu terapi” ve “varoluşsal terapi” aynı yaklaşımı tanımlamak için kullanılan iki farklı Türkçe karşılıktır; ikisi de İngilizce “existential therapy” teriminden gelir.

Logoterapi ile varoluşçu terapi arasındaki fark nedir? Logoterapi, Viktor Frankl tarafından geliştirilen ve varoluşçu terapinin bir alt dalı olarak kabul edilen, özellikle “anlam bulma” temasına odaklanan bir yaklaşımdır. Varoluşçu terapi ise ölüm, özgürlük, yalnızlık ve anlam gibi daha geniş bir tema yelpazesini kapsar.

Irvin Yalom kimdir? Irvin Yalom, varoluşçu psikoterapiyi dört temel kaygı (ölüm, özgürlük, yalnızlık, anlamsızlık) çerçevesinde sistemleştiren, alandaki en etkili psikiyatristlerden biridir.

Varoluşçu terapi kimlere uygundur? Varoluşçu terapi, çocuklardan yaşlılara her yaş grubuna uygulanabilir; özellikle yaşamın anlamı, kayıp, kimlik veya sorumluluk temalarıyla boğuşan kişiler için faydalıdır.

Sana eşlik edecek uzmanlarımızla tanış:

Mehmet Yıldız

Ebrar Sultan Güner

Fatma Türkan Pehlivan