EMDR Terapi Nedir? Nasıl Uygulanır, Kimlere Önerilir?

EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) başta olmak üzere birçok psikolojik sorunun tedavisinde kullanılan, bilimsel olarak etkinliği desteklenen bir psikoterapi yöntemidir. Göz hareketleri veya diğer çift yönlü (bilateral) uyarımlarla, kişinin zihninde işlenmemiş kalan travmatik anılara yeniden erişilmesi ve bu anıların daha az sıkıntı verici hale gelmesi hedeflenir.

EMDR’nin Amerikan Psikoloji Derneği (APA) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından TSSB tedavisinde önerilen kanıta dayalı yöntemler arasında yer aldığını belirtmek gerekir. Tipik bir EMDR seansı 50-90 dakika sürer ve tedavi süreci kişinin travmasının türüne ve derinliğine bağlı olarak değişen sayıda seans gerektirebilir.

1980’lerin sonunda Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilen EMDR, bugün anksiyete, panik atak, bağımlılık, fobiler, yas süreci ve depresyon gibi pek çok alanda da klinik uygulama bulmaktadır.

EMDR Nasıl Çalışır?

Dr. Shapiro’nun ortaya koyduğu Uyumsal Bilgi İşleme (AIP) modeline göre, travmatik veya yoğun stres yaratan deneyimler bazen beynin bilgi işleme sisteminde “donmuş” halde kalır ve günlük yaşamı olumsuz etkilemeye devam eder. EMDR’de terapist, danışanın bu anıyı zihninde canlandırmasını isterken aynı zamanda göz hareketi, sesli uyarım veya dokunsal uyarım gibi çift yönlü bir uyarım uygular. Bu sürecin, beynin REM uykusunda kullandığı doğal işleme mekanizmasına benzer şekilde, anının yeniden işlenmesine ve duygusal yükünün azalmasına yardımcı olduğu düşünülür.

Önemli bir nokta: EMDR hipnoz değildir. Danışan süreç boyunca bilinçli ve kontrol sahibidir; herhangi bir telkin veya bilinç değişimi söz konusu değildir.

Sana eşlik edecek uzmanlarımızla tanış:

Gülçin Öztürk

Burak Bulcu

Şeyma Mavi

EMDR’nin 8 Aşamalı Protokolü

EMDR, geçmiş-şimdi-gelecek eksenine dayanan, 8 aşamadan oluşan standart bir protokol izler:

1. Danışan geçmişi: Terapist danışanın öyküsünü, semptomlarını ve tedavi hedeflerini değerlendirir; EMDR’ye uygunluk incelenir.
2. Hazırlık: Danışana yöntem hakkında bilgi verilir, güven ilişkisi kurulur ve gerekirse kendini sakinleştirme teknikleri öğretilir.
3. Değerlendirme: Çalışılacak anıyı temsil eden görüntü, bu görüntüyle ilişkili olumsuz inanç, duygu ve bedensel duyumlar ile ulaşılmak istenen olumlu inanç belirlenir.
4. Duyarsızlaştırma: Danışan anıya odaklanırken çift yönlü uyarım uygulanır; zihinden geçenler yargılanmadan takip edilir.
5. Yerleştirme: Olumsuz inancın yerine, daha gerçekçi ve destekleyici bir inanç pekiştirilir.
6. Beden taraması: Bedende kalan gerilim veya rahatsızlık duygusu kontrol edilip gerekirse işlenir.
7. Kapanış: Seans, danışan güvende hissedecek şekilde sonlandırılır; seans sonrası olası tepkiler hakkında bilgi verilir.
8. Yeniden değerlendirme: Bir sonraki seansta önceki çalışmanın etkisi gözden geçirilir, gerekirse sürece devam edilir.

Bu protokol sayesinde terapi süreci, danışanın güvenliğini ve sürecin kontrollü ilerlemesini garanti altına alır.

EMDR Hangi Durumlarda Kullanılır?

EMDR en yaygın olarak travma sonrası stres bozukluğunda kullanılır. Bunun yanı sıra klinik uygulama alanı şu sorunları da kapsayacak şekilde genişlemiştir:

• Anksiyete ve panik bozukluğu
• Fobiler
• Bağımlılıklar
• Yas süreci
• Depresyon
• Performans kaygısı
• Beden algısı ve yeme bozuklukları
• Kronik ağrı ile ilişkili psikolojik yük

Her psikolojik tedavi gibi EMDR’nin etkisi de kişiden kişiye değişir; bir yöntemin başka birinde işe yaraması, herkeste aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Akut stres bozukluğu, dissosiyatif bozukluklar veya ağır psikiyatrik tablo gibi durumlarda EMDR’nin uygulanabilirliği ve zamanlaması, deneyimli bir klinisyen tarafından dikkatle değerlendirilmelidir.

Online EMDR Terapi Nedir, Kimler İçin Uygundur?

Online EMDR terapi, danışan ve terapistin görüntülü görüşme platformları aracılığıyla bir araya geldiği uygulamalardır. Özellikle fiziksel olarak terapi merkezine ulaşmakta zorlanan, hareket kısıtlılığı olan veya bulunduğu şehirde uzman bulamayan danışanlar için erişimi kolaylaştırır.

Burada şunu açıkça belirtmek gerekir: EMDR Türkiye Derneği’nin de vurguladığı gibi, online EMDR’nin etkinliğinin yüz yüze terapiyle birebir aynı olduğuna dair henüz yeterli bilimsel kanıt yoktur. Bu nedenle yüz yüze görüşme mümkün olduğunda genellikle o tercih edilir; online EMDR daha çok yüz yüze seçeneğin kısıtlı olduğu durumlarda, dikkatli bir şekilde uygulanan bir alternatif olarak değerlendirilir.

Online Seans Öncesi Hazırlık

Online EMDR seanslarından verim alabilmek için:

• Ses ve görüntü kirliliğinden uzak, sessiz ve aydınlık bir oda seçilmeli
• İnternet bağlantısının kesintisiz olduğundan emin olunmalı
• Seans sırasında bölünmeyecek, mahremiyeti korunan bir alan tercih edilmeli
• Terapistin yönergelerini (göz takibi, nefes çalışması vb.) uygulayabilecek rahat bir oturma düzeni sağlanmalı

EMDR Terapisini Kim Uygulamalı?

EMDR, uygulayıcısının teknik bilgisi kadar deneyimine de bağlı bir yöntemdir. Bu terapiyi uygulayacak ruh sağlığı uzmanının EMDR konusunda sertifikalı eğitim almış olması beklenir. Yetersiz eğitim veya deneyimle uygulanan EMDR, danışanın travmatik içerikle güvenli olmayan bir şekilde karşılaşmasına ve sürecin sıkıntı verici hale gelmesine yol açabilir. Bu nedenle terapist seçiminde ilgili kişinin EMDR sertifikasyonunu ve deneyimini sormak önemlidir.

Çocuklarda ve Ergenlerde EMDR

EMDR, çocuklar için uyarlanmış protokollerle uygulanabilen bir yöntemdir; literatürde özellikle 8-12 yaş grubunda olumlu sonuçlar bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Ancak çocuk ve ergenlerde psikolojik gelişim süreci devam ettiğinden, bu yaş grubuna EMDR uygulaması, çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında deneyimli, bu konuda ayrıca eğitim almış bir uzman tarafından yürütülmelidir. Aile katılımı ve uygun hazırlık aşaması, çocuklarda güvenli bir süreç için belirleyicidir.

Hamilelikte EMDR Uygulanabilir mi?

Hamilelik dönemi; hormonal, fiziksel ve psikolojik açıdan hassas bir süreçtir ve bu dönemde yaşanan stres, kaygı veya geçmiş travmaların yeniden gündeme gelmesi sık görülür. Bununla birlikte, EMDR’nin hamilelerde uygulanması konusunda dikkatli olunması gerektiğini belirtmek önemlidir: EMDR seansları sırasında ortaya çıkabilecek yoğun duygusal tepkiler, bazı klinisyenler tarafından hamilelik sürecindeki bireyler için ek bir risk faktörü olarak değerlendirilmekte ve özellikle yüksek riskli gebeliklerde EMDR’nin uygulanması önerilmemektedir.

Bu nedenle hamilelik döneminde EMDR düşünülüyorsa, sürecin hem EMDR konusunda hem de perinatal ruh sağlığı konusunda deneyimli bir uzman tarafından, gerekirse kadın doğum uzmanıyla koordineli şekilde değerlendirilmesi gerekir. Aksi bir durumda nazik ama daha düşük yoğunluklu destekleyici terapi yöntemleri tercih edilebilir.

Yaşlılarda Online EMDR Terapi

İleri yaş danışanlar için online EMDR, fiziksel hareket kısıtlılığı, sağlık merkezine ulaşım zorluğu veya kendi yaşam alanından ayrılmak istememe gibi nedenlerle pratik bir seçenek sunabilir. Aynı zamanda bu yaş grubunda eşlik eden fiziksel sağlık sorunları (kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi) varsa, terapistin seans yoğunluğunu ve hızını buna göre ayarlaması önemlidir. Bilişsel durumun ve genel sağlık tablosunun terapi öncesinde değerlendirilmesi, sürecin güvenli ilerlemesini sağlar.

EMDR Terapi Sonrası Süreç

EMDR seansları sonrasında bazı danışanlar geçici yorgunluk, canlı rüyalar veya duygusal dalgalanma yaşayabilir; bu tepkiler genellikle birkaç gün içinde kaybolur. Terapi sürecinin nasıl ilerlediği, kaç seans daha gerekebileceği ve sürecin etkinliği, düzenli olarak terapist tarafından danışanla birlikte değerlendirilir. Gerekirse seans sıklığı artırılabilir, farklı tekniklerle desteklenebilir veya tedavi planı revize edilebilir.

Sürecin tekrarı, seyrek ve sıklaştırılmış görüşmelerin yapılması, farklı teknik ve yöntemlerle terapilerin kurgulanması gerekirse uzman değerlendirmesiyle bu kararlar uygulanabilir.

HiDoctor’un online psikolog hizmeti sayesinde profesyonel danışmanlar eşliğinde kendi konfor alanınızda terapi süreçlerine katılabilirsiniz. EMDR terapi dahil olmak üzere sayısız teknik ve yöntem üzerine alan uzmanlığı bulunan psikologlardan, programınızın uygunluğuna göre randevu alabilirsiniz.

HiDoctor sağlık hizmetleri sayesinde, hastalar konfor alanlarında tüm evde sağlık, online sağlık ve terapi hizmetlerinden rahatlıkla faydalanabilmektedir. Aynı zamanda tedavi süreçlerinin ayrılmaz bir parçası olan tetkik ve değerlendirmeler için de HiDoctor evde/online sağlık hizmetinden yararlanmak pratik ve ulaşılabilir hizmet almanızı sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

EMDR kaç seans sürer? Seans sayısı, travmanın türüne ve derinliğine göre değişir. Tekil bir olay birkaç seansta işlenebilirken, karmaşık veya tekrarlayan travmalarda süreç daha uzun sürebilir.

EMDR’nin riski veya yan etkisi var mı? Deneyimli bir terapist eşliğinde EMDR genel olarak güvenli kabul edilir. Seans sonrası geçici yorgunluk veya duygusal hassasiyet görülebilir; bu tepkiler genellikle kısa sürede geçer.

EMDR hipnoz mudur? Hayır. Danışan süreç boyunca bilinçli ve tam farkındalık halindedir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tedavi önerisi niteliği taşımaz. EMDR terapisinin sizin için uygun olup olmadığını değerlendirmek için alanında sertifikalı bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanızı öneririz. HiDoctor’un online psikolog hizmeti aracılığıyla EMDR dahil çeşitli yöntemlerde deneyimli uzmanlardan randevu alabilirsiniz.