GÜNÜN EN POPÜLER BLOG YAZILARI:

Korona Virüsü (Covid-19) Hangi Hayvandan Bulaştı?

coronavirus-covid-19-korona-hangi-hayvandan-bulasti

Korona Virüsü (Covid-19) Hangi Hayvandan Bulaştı?

Korona Virüsü genellikle yabani hayvanlarda bulunmasına rağmen nadiren evcil hayvanlarda da bulunabiliyor. İnsandan insana geçebilen Korona Virüsün sebep olduğu SARS salgınında öne çıkan virüs kaynağı yabani bir kedi türü olan misk kedileriydi. MERS salgınında ise tek hörgüçlü develer virüs kaynağı olarak raporlandı. Yeni Korona Virüsü (Covid-19) salgınında ise, henüz tam olarak resmi bir kaynak saptanamamış durumda. Konuyla ilgili medikal araştırmalar devam etmektedir…


Çin’in Wuhan şehrinde 2019 yılında ortaya çıkan ve akut solunum yolu enfeksiyonuna sebep olan virüs başlangıçta Covid-19, sonrasında ise Korona (Corona) Virüsü isimlerini aldı. Yapılan araştırmalar neticesinde virüsün daha önceleri Orta Doğu Gribi olarak bilinen Mers virüsünün de üye olduğu Sars-CoV ailesine mensup olduğu ortaya çıktı. Bu tespitin ardından Korona Virüsü (Covid-19) yaygın bulaş eğilimi göstererek tüm dünyada küresel bir salgın haline geldi. WHO (Dünya Sağlık Örgütü) tarafından pandemi ilan edilmesine sebep olan Covid-19’un kaynağı olarak çeşitli hayvan virüsleri gösterildi.

Salgınla mücadele kapsamında öncelik hastalığın tedavisini veya önleyici aşısını bulmak olduğundan virüsün izole edilmesi oldukça önemli bir adımdı. Salgın döneminden birkaç ay sonra Çin’de laboratuvar ortamında izole edilen virüsün geldiği yer ve türü hakkında daha fazla bilgi edinmek ve bu virüse karşı antikor odaklı bir aşı geliştirmek mümkün hale geldi. Virüsün izole edilmesiyle Çin ilk Korona Virüsü (Covid-19) aşısı olan Sinovac’ı üretti. Kökeni bu dönemde de araştırılan Covid-19’un hangi hayvandan bulaştığına dair çeşitli teoriler ortaya atıldı.

Covid-19’un hangi hayvandan bulaştığına yönelik farklı klinik testlerin yapılmasıyla birlikte ihtimaller gitgide azalırken, bir şehir efsanesi olarak yayılan yarasa teorisi; klinik çalışmalara da konu olmuştur.

Çin’in hayvan pazarlarında yenmek üzere sıklıkla satışı veya yemeği yapılan yarasalar arasında yaygın olduğu düşünülen Covid-19’un; yarasa çorbası içen bir adam tarafından tüm dünyaya yayıldığına dair inanç her geçen gün artmıştır. Bu gidişata son noktayı elbette tıbbi ve bilimsel çalışmalar koymuştur.

Bilimsel araştırmalar ışığında yapılan testler yarasalar ve Korona Virüsü (Covid-19) arasındaki tam eşleşmeyi doğrulamamıştır. Virüs rezervuarı olarak bilinen yarasaların bu konuda ana kaynak olduğu kesindir. Ancak insanlara bulaşma sebebinin aracı hayvanlar olup olmadığı kesin değildir. Örneğin; Mers virüsünde ana rezervuar kaynağı olmamalarına rağmen hastalığın bulaştığı hayvanlar hörgüçlü develerdir. Halbuki Mers virüsü için ana kaynak konumunda yer almazlar. Bu durumda onlar aracı hayvanlar olarak Mers virüsünü insanlara bulaştırmıştır. Yarasalar için ise ana kaynak olmalarına rağmen, hangi hayvan aracılığıyla bulaştığı bilinmeyen bir Korona Virüsü (Covid-19) atfında bulunulmuştur.

Virüsler ve mensup oldukları aileler düşünüldüğünde, bir virüsün hangi aileye mensup olduğu da hangi hayvanın o virüs için rezervuar görevi gördüğü de önem taşır. Korona Virüsü (Covid-19) için rezervuar hayvan olan yarasadan şüphelenilmesi doğaldır. Ancak insanlara bu virüsü bulaştıran aracı bir hayvan olup olmadığı kesin değildir.

Yapılan son dönem araştırmalarında bilim insanları, pangolin adı verilen bir yer altı memelisiyle Korona Virüsü (Covid-19) arasında %99 oranında bir rezervuar eşleşmesi de keşfetmiştir. Bu durumda ilk temasın yarasadan mı yoksa pangolinden mi geldiği belirsizdir. Hatta ikisinden de gelmeyip arada üçüncü bir aracı hayvan olup olmadığı da henüz kanıtlanmamıştır.

Korona Virüsü (Covid-19) Yılandan Mı Bulaştı?

Çin’in sahip olduğu doğa hayvanları yeme kültüründen kaynaklanan teorilerden biri de yılan çorbası sebebiyle Covid-19’un yayıldığıydı. Bu yılanın da türünün “çok-bantlı bungarus” olduğuna dair çeşitli açıklamalar yapılmıştı. Ancak yapılan araştırmalar neticesinde bungarus yılanının Covid-19 için rezervuar hayvanlar listesinde yer almadığı belirlendi.

Bu tarz açıklamaların en mühim sebeplerinden biri; Çin’deki et ve yiyecek pazarlarında satılan yılan, yarasa, at, köpek, tilki ve böcek türleri gibi çeşitli hayvanlardır. Bu hayvanları yeme kültürü Çin’de fazlasıyla yaygın olsa da dünyadaki diğer milletler için alışıldık bir durum değildir ve hastalık kaynağı olarak görülür.

Korona Virüsü (Covid-19) Kaynağı Hangi Hayvan?

Covid-19’un rezervuar hayvanları listesi oldukça kabarıktır. Yarasadan yılanlara, yılanlardan yer altı sürüngenleri veya memelilerine kadar pek çok türde Korona Virüsü (Covid-19) rezervuar eşleşmesi olduğu açıklanmıştır. Bu durumda virüslerin ana kaynağı hayvanı tespit etmek oldukça zordur. Ancak daha zor olan arada bir aracı türün olup olmadığını tespit etmektir.

Taşıyıcılık yoluyla insanlara virüsü getiren aracı tür belli olmamış olsa da Korona Virüsü (Covid-19) için rezervuar testleri pozitif çıkan bazı türler şunlardır:

• Yarasalar
• Bazı yılan türleri
• Bazı yer altı memelileri
• Pangolin
• Rhinolophus sinicus
• Bazı asalak hayvan türleri
• Bazı sürüngen türler

Aracı türler rezervuar türlerle temasa bağlı olarak virüs yaygınlığını artıran ya da doğuran türlerdir. Örneğin; Çin’in yiyecek pazarında Covid-19’lu bir yarasa satıldığını düşünelim. Bu yarasadaki Korona Virüsü (Covid-19), taşıma esnasında canlı hücreleri hala birkaç gün yaşamaya yetecek kadar olan at etine bulaşmış olsun. Bu durumda at etini yiyen kişi, yarasa yememesine rağmen Korona Virüslü (Covid-19) olabilir. Haliyle taşıyıcılık yoluyla aracı olan hayvanların tespiti, rezervuar tespitinden daha zordur.

Korona Virüsü (Covid-19) taşıyıcılığıyla aracı olan türün hangisi olduğu ya da Covid-19’un hangi hayvandan bulaştığı klinik olarak henüz açıklanmamış olsa dahi, ana rezervuar kaynakları tespit edilmiştir. En azından bu hayvanların tüketilmemesi yayılımın durdurulması adına önemli bir adımdır. Eğer rezervuar hayvanları mezatlarda başka türlerle temas etmezse, yiyecek ya da temas yoluyla diğer hayvanlardan Korona Virüsü (Covid-19) bulaşı da gerçekleşmeyecektir.

Korona Virüsü (Covid-19) İçin Aracı Türler Neler?

Korona Virüsü (Covid-19) için ana rezervuar türlere karşı yapılan klinik araştırmalar bugün de devam etmektedir. Ancak aracı taşıyıcı türlerin tespiti, rezervuar türlerinin klinik çalışmaları kadar veriye dayalı ilerlemez. Çünkü rezervuar tür tespitinde Korona Virüsü (Covid-19) ve bazı türler arasında klinik virüs eşleşmeleri yapılır. Ancak taşıyıcı aracı türler ilk vakanın olduğu esnada ana türden temas yoluyla virüsü alan ve taşıyan hayvanın türünü tespit etmeyi amaçlar. Bu durumda hangi hayvanın o esnada rezervuar türe temas ettiğini belirlemek oldukça zordur.

Korona Virüsü (Covid-19) için taşıyıcı olabilecek türler arasında yine vahşi yaşam ürünleri yer alır. Çünkü besi ve çiftlik hayvanlarına oranla vahşi yaşam hayvanları daha fazla virüs ve bakteri türüyle mücadele eder. Hatta bazıları bu virüsler için ana kaynak görevi görür.

Bu durumda taşıyıcı türlerin tespiti için Korona Virüsü (Covid-19) temas yoluyla aldığında bir sonraki aktarıcıya kadar hayatta tutabilecek hücre yapısına sahip hayvanlar araştırmaların konusudur. Ancak bu hayvan türleri aracı türler sınıfına dahil edilebilir ve bu oldukça geniş bir kapsam anlamına gelir. Bu durumda belirli türler için böyle bir kısıtlama yapmak adına çok daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç vardır.

Korona Virüse (Covid-19) Yarasa Yemek Mi Sebep Oldu?

Yiyecekler yoluyla Covid-19’un yayıldığına yönelik pek çok haber salgının başından itibaren gündemi meşgul etmişti. Özellikle Çin’in hayvan pazarında satılan yarasa çorbalarından bulaştığı öne sürüldüğünde; yarasaların rezervuar hayvan türlerinden biri olması bu tezi destekleyen bir konumdaydı.

Yiyecekler aracılığıyla Covid-19’un yayılması teorisi, hayvan çiğken solunum sırasında yayılması teorisinden daha düşük bir ihtimaldir. Çünkü yemekler pişirildikleri sırada yüksek ısı ve çeşitli ortam bozucularla muhatap olurlar. Bu durumda yarasa çorbasının Covid-19’un ana kaynağı olduğu teorisi sadece bir teori olarak kalmıştır. Henüz ispatlanmamıştır.

Çin’de sıklıkla tüketilen yılan yemekleri de Korona Virüsü (Covid-19) yayan yemekler arasında salgının ilk dönemlerinden beri gösterilmektedir. Bir yemeğin Korona Virüsü (Covid-19) yayması, o yemek yapılırken kullanılan ana malzemede Korona Virüsü (Covid-19) olup olmamasıyla ilişkilidir. Yılan yemeklerinin Korona Virüsü (Covid-19) yaydığını söylemek ancak Covid-19’lu yılan türleriyle yapılan yemekler için mümkündür. Dolayısıyla yılan çorbaları veya yemekleri için ortaya atılan bu iddia da henüz ispatlanmamıştır.

Vahşi Yaşam Besinleri ve Virüs İlişkisi Nedir?

Vahşi yaşam hayvanlarının avlanarak yenmesi, Çin ve çeşitli Uzak Doğu ülkelerinde yaygın bir kültürdür. Ancak vahşi yaşam hayvanları, besi türlerine oranla doğada daha fazla bakteri ve virüsle muhatap olurlar. Haliyle daha fazla virüs için konakçı veya kaynak olabilirler.

Bu durumda çiftlik ürünleri haricinde vahşi doğada avlanarak tüketilen hayvan türleri Korona Virüsü (Covid-19) ve diğer Sars ailesi virüsleri için ana kaynak konumunda yer alabilir.

5 1 Oy
Bu Yazıyı Puanla!
Abone Ol
Bildir
guest
0 Yorum
Satır İçi Geri Bildirimler
Tüm Yorumları görüntüle

HiDoctor'un hizmet verdiğini; Online Psikolog, Online Diyetisyen ve daha birçok tedavide, ilk görüşmede geçerli:

%50'ye varan İndirim!

*Bu açılır pop-up'u kapattığınızda tekrar görüntüleme şansınız olmayacak.